logo

Mimarın Telif Hakkı


Av.Ezgi Efendioğlu
info@ezgiefendioglu.av.tr

Telif hakkı, kişinin fikrî emeğini ortaya koyarak yarattığı ürün üzerinde, herhangi bir tescil işlemine gerek kalmadan, ürünün meydana gelmesiyle hukuken sağlanan haklardır.

Kanun, mimari projeyi ve o projenin meydana getirdiği mimarlık eserini fikri açıdan koruma altına almaktadır. Görüldüğü üzere burada korunması gereken iki ayrı fikir ürünü bulunmaktadır. Biri mimari proje, diğeri ise ortaya çıkan mimarlık eseridir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 2. maddesi mimari projeyi ilim ve edebiyat eserleri kapsamında değerlendirmektedir. Mimari projenin 5846 sayılı yasa kapsamında korunabilmesi için estetik bir değere sahip olması gerekmez. Zira mimari projenin kendisi başlı başına eser sayılmaktadır.

Eser sahibi konumunda olan mimarın ise uygulamada telif hakkı olarak anılan, 5846 sayılı yasadan doğan bir takım mali ve manevi hakları bulunmaktadır. Manevi haklar, yasanın 67. maddesinde düzenlenmiş olmakla yasanın eser sahibi olan mimara sağladığı en önemli korumalar, eser üzerinde mimarın adının yazılmasını isteme yetkisi ve eserde değişiklik yapılmasını men etme yetkisidir.

İşleme, çoğaltma, yayma, temsil gibi mali hakların ihlal edilmesi halinde ise mimar, yasanın 68. maddesine dayanarak tecavüzün meni ve rayiç bedelin üç katına kadar tazminat talep edebilecektir. Mimar, yalnızca mimari projeyi tamamlamış olmak şartıyla tüm bu korumalardan yararlanabilecektir.

Mimari proje için sağlanan hakların yanında, bu mimari projenin uygulanması sonucu meydana gelen eser (yapı) üzerinde de mimarın birtakım hakları mevcuttur. Mimarın mimarlık eseri üzerinde telif hakkı iddia edebilmesi için meydana gelen bu eserin estetik unsurları taşıması gerekmektedir.

Uygulamada, Yargıtay kararlarına bakıldığında bu estetik unsurların neler olduğu konusunda fikir birliği bulunmamaktadır. Ortaya çıkan eser (yapı), aranan estetik değerleri taşıdığı takdirde 5846 sayılı yasanın 4. maddesi uyarınca güzel sanat eseri bakımından koruma altına alınacaktır.

Mimari projede eser sahibinin izni dışında yapılan değişiklikler nedeniyle eser sahibi olan mimar, yapının eski hale getirilmesini talep edebilecektir.

Eser sahibinin manevi haklarına bir saldırı olması durumunda, eser sahibi mimar saldırının önlenmesi davası açabilir, eserdeki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığının açıklanmasını talep edebilir.

Mimarlık eserine henüz bir saldırı gerçekleşmeden, ancak gerçekleşmesi muhtemel bir saldırının varlığının söz konusu olduğu durumlarda saldırının önlenmesi davası da açılabilecektir.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

10+3 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Aktur Sitesi Sakinleri, Sakin Olunuz…

    18 Eylül 2019 Köşe Yazıları

    Dün; Aktur Sitesi (Bitez) Sakinleri imzalı bir basın bülteni, e posta aracılığıyla elime geçti. Basın açıklamasının kim ve kimler tarafın yapıldığı, aslen belli değil. Durup dururken Aktur adını kullanılarak kimse basın açıklaması yapmaz diye düşündüm. Okudum, tekrar okudum... Metnin tamamını buradan yazmayı düşünmüyorum. Açıklama içerik olarak gayet güzel ama kulp yok ki tutar yeri olsun. Doğa ,çevre, kültür varlıkları, çarpık yapılaşma, bir telaşla kaleme alınmış, sanırsınız memleket elden gidiyor. Konu malumunuz... Aktur Site...
  • BODRUM, Bodrum gibi

    17 Eylül 2019 Köşe Yazıları

    Bodrum ‘da neler olup bitiyor, bir bakalım.Bodrum tarihine bakarsanız ,neler neler görmezsiniz ki.Bodrum, aslında talihsiz bir şehirdir.Heredot’a göre Dor’lar tarafından M.Ö kurulmuştur ama M.Ö.5000 de buralarda yaşayanlar vardı. Karya’lılar, Leleg’ler yaşamış,M.Ö. 650 yılında Megeralılar gelerek şehrin adını Halikarnassos olarak değiştirmişlerdir.M.Ö. 192 Romalı’lar, M.Ö. 353 yılında karya bölgesinin başkeni olmuş ve Artemisia’nın yaptırdığı Maosoleum’da dünyanın yedinci harikası diye tanımlanmıştır.Sonra pers’ler ,Bizans’lar, Türk’ler,son...
  • Sayın Aras, Benden Uyarması

    16 Eylül 2019 Köşe Yazıları

    Dün Bodrum Belediyesinin yeni uygulamasından bahsetmiş ve sorunun çözümü noktasında yapılandan övgüyle bahsetmiştim. ''Hep eleştiriyorsun.'' diyenlere de yapılanlar olumlu işler ise kent paydaşı olarak Başkan Aras’ın yanında olduğumu, her zaman söylemişimdir. Gel de eleştirme... Belediyelerin nasıl yönetileceği kurumsal anlamda, yasalarla belirlenmiş keyfiyete bırakılmamıştır. Bodrum Belediyesinde keyfiyet bulaşıcı sanırım. Önceki dönem Belediye Başkanı Mehmet Kocadon’u yasaya uygun olmayan atama ve görevlendirme konularında çok eleşt...
  • Başkan Aras’tan, Bir Yenilik…

    15 Eylül 2019 Köşe Yazıları

    Toplum yararına yapılan bir işi, yaptıran veya yapan kim olursa olsun desteklemek gerekir. Bodrum Belediyesinin uygulamalarını her eleştirimde, bana göre karşılık verilmemesi gereken eleştirinin de ötesinde, ipe sapa gelmez söylemlere maruz kaldım. Şaşırdım mı, elbetteki HAYIR. Yerel iktidara duygusal, veya tamamen duygusal bağlarla bağlı olanların tepki göstermesini doğal olarak kabul ediyorum. Gereğinden fazla sevinç, üzüntü, kana fazla karışmış alkol etkisi yaratır, insanlar iradesi dışında hareket ederler. İnsanın kimyasında var o...

gaziantep escort