logo

Mimarın Telif Hakkı


Av.Ezgi Efendioğlu
info@ezgiefendioglu.av.tr

Telif hakkı, kişinin fikrî emeğini ortaya koyarak yarattığı ürün üzerinde, herhangi bir tescil işlemine gerek kalmadan, ürünün meydana gelmesiyle hukuken sağlanan haklardır.

Kanun, mimari projeyi ve o projenin meydana getirdiği mimarlık eserini fikri açıdan koruma altına almaktadır. Görüldüğü üzere burada korunması gereken iki ayrı fikir ürünü bulunmaktadır. Biri mimari proje, diğeri ise ortaya çıkan mimarlık eseridir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 2. maddesi mimari projeyi ilim ve edebiyat eserleri kapsamında değerlendirmektedir. Mimari projenin 5846 sayılı yasa kapsamında korunabilmesi için estetik bir değere sahip olması gerekmez. Zira mimari projenin kendisi başlı başına eser sayılmaktadır.

Eser sahibi konumunda olan mimarın ise uygulamada telif hakkı olarak anılan, 5846 sayılı yasadan doğan bir takım mali ve manevi hakları bulunmaktadır. Manevi haklar, yasanın 67. maddesinde düzenlenmiş olmakla yasanın eser sahibi olan mimara sağladığı en önemli korumalar, eser üzerinde mimarın adının yazılmasını isteme yetkisi ve eserde değişiklik yapılmasını men etme yetkisidir.

İşleme, çoğaltma, yayma, temsil gibi mali hakların ihlal edilmesi halinde ise mimar, yasanın 68. maddesine dayanarak tecavüzün meni ve rayiç bedelin üç katına kadar tazminat talep edebilecektir. Mimar, yalnızca mimari projeyi tamamlamış olmak şartıyla tüm bu korumalardan yararlanabilecektir.

Mimari proje için sağlanan hakların yanında, bu mimari projenin uygulanması sonucu meydana gelen eser (yapı) üzerinde de mimarın birtakım hakları mevcuttur. Mimarın mimarlık eseri üzerinde telif hakkı iddia edebilmesi için meydana gelen bu eserin estetik unsurları taşıması gerekmektedir.

Uygulamada, Yargıtay kararlarına bakıldığında bu estetik unsurların neler olduğu konusunda fikir birliği bulunmamaktadır. Ortaya çıkan eser (yapı), aranan estetik değerleri taşıdığı takdirde 5846 sayılı yasanın 4. maddesi uyarınca güzel sanat eseri bakımından koruma altına alınacaktır.

Mimari projede eser sahibinin izni dışında yapılan değişiklikler nedeniyle eser sahibi olan mimar, yapının eski hale getirilmesini talep edebilecektir.

Eser sahibinin manevi haklarına bir saldırı olması durumunda, eser sahibi mimar saldırının önlenmesi davası açabilir, eserdeki değişikliğin kendisi tarafından yapılmadığının açıklanmasını talep edebilir.

Mimarlık eserine henüz bir saldırı gerçekleşmeden, ancak gerçekleşmesi muhtemel bir saldırının varlığının söz konusu olduğu durumlarda saldırının önlenmesi davası da açılabilecektir.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

3+6 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bu gün 19 Mayıs 2019

    19 Mayıs 2019 Köşe Yazıları

    Atatürk ün Samsun a çıkışının Yüzüncü yıl dönümü.Çok az insan bu kadar zaman yaşıyor.Bir yüz yıl geçti.Anamla Babamın evlilik resmine bakıyorum ve o zamanla gurur duyuyorum.Bir yüz yıl içinde bana,çeyrek asırdan az bir zaman var. Allah nasip ederse görürüm.Etmese de yine şükür olsun iyisi ile kötüsü ile bu günlere geldim ve Bu üç çeyrek asırda bir kitaba konu olacak kadar çok şeyler yaşadım. Hayatımın son on sekiz senesini Türkiye de Bodrum da yaşıyorum. Bodrum kozmopolit bir sahil şehri. CHP'nin de kalesi gibi. Bu şehri CHP li beled...
  • Kimin Ne Kazancı Olabilir ki !

    18 Mayıs 2019 Köşe Yazıları

    Her birey yaşadığı alanda olup bitenleri eleştirme hakkına sahiptir. Yapılan eleştirileri, karalama olarak değerlendirmek, eleştiriyi yapanları baskılamak anlamına gelir. Yazılanları enine boyuna düşünmeden, kanun, yönetmelik bilmeden eleştirinin ötesinde, suçlamak yanlıştır. “Görev süresi henüz iki ayı doldurmamış bir belediye başkanını eleştirmek de neyin nesi oluyor.” diye sitem edenlere; testi kırıldıktan sonra eleştirsek ne olacak, demek doğru olacaktır sanırım. Düşünün ki; bir kuaföre gidiyorsunuz, acemi usta saçınızı, bıyığınız...
  • Şundan Bundan

    15 Mayıs 2019 Köşe Yazıları

    Sineğin Kanadından Otogardaki Belediyemiz Gıda Şirketine ait ücretsi konakladığım otoparkın çıkış noktasına geldiğimde her zamankinden farklı bir olgu gerçekleşti. Çıkışa izin veren bariyer açılmadı ama , onu idare eden emekçi kardeşim üzgün ve telaşla yanıma geldi: “Ağabey sana çok önemli bir haberim olacak, senin basın kartın iptal edilerek otopark konaklamasında geçersize aktarıldı.” Anladım. Borcumu sordum . 6 lira dedi hemen ödedim O emekçiyi gerçekten çok üzgün gördüm. Emekçi kardeşim biraz kendine gelince lafın gerisini söyleyebil...
  • “Bildiğini Bilme, Bilmediğini Bil”

    14 Mayıs 2019 Köşe Yazıları

    Ne kadar eğitimli olursak olalım bir yanımız halen ilkel. Zaman zaman, toplumsal olaylarda şiddet gösterenlere veya iktidara karşı yapılan eylemlerde “Şunlardan iki tanesini sallandıracaksın, bak o zaman bir daha yapabiliyorlar mı?” sözleri bir çoğumuza yabancı değildir. Sallandırdılar, sallandık, konu hiç bitmedi. Gücü kendisinde görenler, her türlü yaptırımı sonsuz olarak görmekte. Kaçak yapılaşmada uygulanan ilkel yöntemle, nereye varacak sınız? Bodrum’da kaçak yapılaşmayı önlemek için yapılmak istenen, güç gösterisinden öte git...