İmar planları; kullanışlı ve sürdürülebilir şehirleşmenin sağlanması için belediyelerce yapılır ya da yaptırılır. İmar planında gayrimenkulün özgülenme şekli, kat sayısı, imar yoğunluğu gibi etkenler mülkün değerini doğrudan etkiler. Maliklerin imar planının iptalini idareden talep etme ve gerekirse idari işlemin iptali için dava açma hakları vardır. İmar planı, imar uygulamalarına konu edilecek olan yerlere ilişkin olarak detaylı bilgiler içeren, ihtiyaca göre farklı çeşit ve ölçeklerle hazırlanabilen, imar uygulamasının yapılacağı yer hakkında detaylı bilgi içeren bir haritadır. İmar planı, belediyeler, imar müdürlüğü ve şehir plancıları tarafından hazırlanır. İmar planının çeşitleri ölçek, amaç ve kapsama göre farklılık gösterir. İmar planları, 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili mevzuata uygun şekilde hazırlanır.
İmar planları, kent kültürü, şehircilik ilkeleri ve popülasyonun ihtiyaç duyması muhtemel olan sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlar dikkate alınmak suretiyle ve arazi kullanımını, yapılaşma standartlarını, yoğunluğu, fonksiyon ulaşım bağlantılarını ve korunacak alanları belirlemek amacıyla hazırlanır. Bilindiği üzere, Nüfusu 10.000’i geçen yerleşim yerlerinde imar planı yapılması zorunludur; nüfusu 10.000’in altında olan yerlerde ise imar planının yapılmasına ilişkin olarak ancak belediye tarafından karar verilebilir.
Bunun yanında, İmar planının iptali davasını, iptali istenen imar planı nedeniyle menfaatleri ihlal edilen kişiler açabilir. Bu kişiler; İmar planları, plan kapsamındaki taşınmazların hukuki durumlarını etkileyen taşınmaz malikleri, 20 yıldan uzun süredir davasız ve çekişmesiz bir şekilde malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran iyi niyetli zilyetler Ve Sınırlı Ayni Hak Sahipleri olabilmektedir. Fakat burada asıl amaç kamu yararı olduğu için talep edenin, orada imar planı değişikliğinin yapılmasının neden önemli olduğunu açık ve somut bir şekilde izah ve ispat etmesi gerekmektedir.
Öncelikle, İmar planları belediye meclisince onaylandıktan sonra bir ay süreyle askıya çıkar. Askıya çıkan imar planı, belediyeler tarafından çıkarılan yeni imar planları ya da imar planında yapılan değişikliklerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanarak yürürlüğe girdikten sonra, ilgili kurumun kendisine gönderilmesi ve bu planların ilgili belediye ya da kurum tarafından bir ay süresince ilan edilmesi işlemidir. Bu ilan etme işlemine imar planının askıya çıkması adı verilir. Askı süresi boyunca, yani 1 ay süresince, plan herkesin erişimine açık olacak şekilde yayımlanmak zorundadır. Bu süre zarfında ilgililer imar planına itiraz edebilir. Hukukumuzda davaların birçoğu hak düşürücü sürelere tabiidir. Bu sürelere uyulmadığı takdirde talepler süre aşımından reddedilir.
İtirazlar belediye meclisi tarafından değerlendirilerek 15 gün içerisinde kesin karara bağlanır. İtirazın reddedilmesi halinde red kararının tebliğinden veya 15 günlük sürede itiraza cevap verilmemesi halinde bu sürenin dolması tarihinden itibaren 60 gün içerisinde idare mahkemesinde “imar planının iptali” davası açılması gerekmektedir. İmar planına itiraz edilmemişse, askı süresinin bitiminden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmalıdır. İmar planının iptali davası konusunda, iptaline ilişkin olarak dava açılabilmesi için idareye başvuru yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak ilgilisi yukarıda bahsettiğimiz üzere ihtiyari bir başvuru yapabilir.
