Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, belediyenin gelir–gider dengesini yüzde 119,55 gibi “mükemmel” bir oranla koruduğunu, bunun da Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın “2025 Yılı Belediye Bütçe Gerçekleşme Verileri”ne dayandığını söyledi.
İddia büyük. Cümle süslü. Kaynak ise güçlü: “Biz söylemiyoruz, Bakanlık söylüyor.”
Normal şartlarda bu noktada tartışma biter.
Ama gazetecilik tam da burada başlar.
Ortada dolaşan bir harita var. İller renkli, oranlar yüksek, anlatı etkileyici.
Ancak bu haritada, bir kamu verisinde mutlaka bulunması gereken temel bilgiler yok:
Raporun adı yok
Yayın tarihi yok
Hangi dönemi kapsadığı yok
“Bütçe gerçekleşme oranı”nın tanımı yok
Hesaplama yöntemi (metodoloji) yok
Bir rakamın neye göre üretildiği bilinmiyorsa, o rakam veri olmaktan çıkar; siyasi slogan olur.
Mali mevzuat açık:
Bir belediye gerçekten bütçe fazlası verirse, bu durum kesin hesapla ortaya çıkar ve bir sonraki yılın bütçesinde “önceki yıldan devreden bütçe fazlası” kalemiyle yer alır.
Peki Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin:
2024 Faaliyet Raporu’nda,
2025 Mali Yılı Bütçesi’nde,
2026 Bütçe Teklifinde
yüzde 119,55’e karşılık gelen net bir bütçe fazlası kalemi var mı?
Hayır.
Bu durum, söz konusu oranın kesinleşmiş bir yıl sonu sonucu değil, büyük olasılıkla yıl içi dönemsel bir gerçekleşme oranı olduğunu düşündürüyor. Yani bir fotoğraf karesi… Filmin tamamı değil.
“Bakanlık söylüyor” deniyorsa, kamuoyunun görmesi gereken şey de bellidir:
O verinin linki,
raporun adı,
hesaplama yöntemi.
Bu soruyu sormak muhalefet değildir.
Bu, hesap verilebilirliktir.
Bu nedenle ben de CİMER üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığı’na başvurarak, Muğla Büyükşehir Belediyesi için açıklanan yüzde 119,55 oranının:
Bakanlık kayıtlarında yer alıp almadığını,
hangi rapora dayandığını,
kesin hesap mı yoksa dönemsel veri mi olduğunu
sordum. Yanıtını bekliyorum.
Ne yazık ki bu noktada eleştiri sadece belediyeye değil, açıklamayı tek satır sorgulamadan “başarı hikâyesi” diye servis eden bazı medya organlarına da düşüyor.
“Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı” yazan bir görseli:
belge istemeden,
rapor linki aramadan,
metodoloji sormadan
haberleştirmek, gazetecilik değil; kopyala-yapıştır bülten yayıncılığıdır.
Basının görevi, rakamları parlatmak değil; rakamların ne anlama geldiğini sorgulamaktır.
Yüzde 119,55 neyi ifade ediyor?
Metodoloji açıklanmadığı için kesin değil. Büyük olasılıkla gelir/gider oranına dayalı, dönemsel bir denge göstergesi.
Bu oran “kusursuz bütçe disiplini” mi demek?
Hayır. Yatırımların gecikmesi, ödemelerin sarkması da bu tür oranlar üretebilir.
Belediye kötü mü yönetiliyor?
Bu yazının konusu bu değil. Konu, iddia edilen mali başarının belgeyle desteklenip desteklenmediği.
Ne isteniyor?
Çok basit:
“Bakanlık verisi” deniyorsa, belge gösterilsin.
Muğla’nın yatırıma da hizmete de ihtiyacı var.
Ama Muğla’nın en çok ihtiyacı olan şey, netlik.
Rakamla övünmek kolaydır.
Rakamın hesabını vermek ise gerçek yöneticilik ve gerçek gazeteciliktir.
Şimdi gözler Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan gelecek yanıtta.
Vesselam
