Ekomiras Derneği’nin Project Posidonia çalışması, Bodrum kıyılarındaki deniz çayırlarının yapılaşma, kirlilik ve demirleme baskısıyla kritik tehdit altında olduğunu ortaya koydu.
Ekomiras Derneği’nin Bodrum Yarımadası kıyılarında yürüttüğü Project Posidonia çalışması, deniz çayırları üzerindeki baskının kritik seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Bilimsel analizlere göre Bodrum’un sığ kıyı alanlarının yaklaşık yarısı deniz çayırlarıyla kaplı. Ancak yapılaşma, kirlilik, tekne trafiği ve demirleme faaliyetleri bu yaşamsal ekosistemi hızla tehdit ediyor.
Ekomiras Derneği, Akdeniz’in en önemli ekosistemlerinden biri kabul edilen Posidonia oceanica deniz çayırları için Bodrum Yarımadası kıyılarında kapsamlı bir çalışma gerçekleştirdi.
Project Posidonia kapsamında yapılan analizlerde drone görüntüleri, sualtı gözlemleri ve coğrafi bilgi sistemleri kullanıldı. Çalışmada deniz çayırlarının dağılımı, mevcut durumu ve üzerlerindeki baskılar detaylı şekilde haritalandırıldı.
Araştırmaya göre Bodrum Yarımadası’nın yaklaşık ilk 10 ile 15 metre derinliğindeki sığ kıyı zonunda 2 bin 185 hektar deniz çayırı alanı tespit edildi. Buna karşılık 2 bin 165 hektarlık alanın kumluk, kayalık ya da tahrip olmuş habitatlardan oluştuğu belirlendi.
Bu tablo, Bodrum kıyılarındaki sığ deniz alanlarının yaklaşık yarısının deniz çayırlarıyla kaplı olduğunu gösteriyor.
Posidonia deniz çayırlarının Akdeniz’de 40 metre derinliğe kadar yayılabildiği dikkate alındığında, Bodrum Yarımadası genelinde denizlerin altında yaklaşık 6 bin 500 hektarlık bir deniz çayırı havzası bulunduğu değerlendiriliyor.
Deniz çayırları yalnızca bir bitki topluluğu değil. Bu alanlar, deniz canlıları için barınma, beslenme ve üreme alanı oluşturuyor. Aynı zamanda oksijen üretimi, karbon depolama, suyun berraklaşması, kıyı erozyonunun önlenmesi ve balıkçılık ile turizm değerinin korunması açısından hayati önem taşıyor.
Ekomiras Derneği’nin aktardığı verilere göre, yaklaşık 6 bin 500 hektarlık deniz çayırı havzasının yalnızca turizm ve balıkçılık girdileri üzerinden yıllık ekonomik katkısı yaklaşık 140 milyon 681 bin 700 ABD doları olarak öngörülüyor.
Araştırma, Bodrum kıyılarındaki deniz çayırlarının ciddi baskı altında olduğunu ortaya koydu.
Yoğun tekne trafiği, bilinçsiz demirleme, kıyı yapılaşması, sahil düzenlemeleri, marina faaliyetleri, balık çiftlikleri ve şehir kaynaklı kirlilik deniz çayırları üzerinde doğrudan tahribat yaratıyor.
Özellikle demirleme faaliyetleri, çapa ve zincirin deniz tabanında sürüklenmesiyle çayırların kökünden kopmasına neden oluyor. Bu hasarın izleri ise yıllarca deniz tabanında kalabiliyor.
Raporda, yarı kapalı koyların en yüksek risk altındaki bölgeler olduğu vurgulandı. Bu koylarda su sirkülasyonunun sınırlı olması, kirliliğin birikmesine ve su kalitesinin düşmesine neden oluyor.
Bu durum deniz çayırlarının zayıflamasına, bazı bölgelerde ise tamamen yok olma sürecine girmesine yol açıyor.
Gündoğan, Türkbükü ve Yalıkavak’ta demirleme ve yapılaşma baskısının birlikte etkili olduğu; Bodrum merkez ve Yalıkavak’ın yüksek baskı altında bulunduğu; Gümbet’te kirliliğin öne çıktığı; Bitez Koyu’nda ise yarı kapalı yapı nedeniyle kirlilik ve sedimantasyon kaynaklı zayıflama görüldüğü belirtildi.
Bu tablo, bazı koylarda meselenin artık yalnızca “bozulma riski” değil, doğrudan “kaybetme süreci” haline geldiğini gösteriyor.
Ekomiras Derneği, hassas deniz çayırı alanlarının korunması için deniz koruma alanlarının oluşturulmasını ve ekolojik akıllı tonoz sistemlerinin yaygınlaştırılmasını öneriyor.
Beton tonoz içermeyen, deniz tabanında gereksiz alan kaplamayan yeni nesil bağlama sistemleri sayesinde teknelerin hassas habitatlara zarar vermeden sabitlenmesi mümkün olabiliyor.
Bu sistemlerin özellikle yoğun kullanılan koylarda habitat tahribatını azaltabileceği belirtiliyor.
Ekomiras Derneği, bilimsel analizlerin ardından sahada çözüm üretmeyi hedefleyen Green Rangers projesini de hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Proje kapsamında gönüllüler, dalgıçlar, bilim insanları, belediyeler, okullar, balıkçılar, tekne kooperatifleri ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte hareket etmesi amaçlanıyor.
Green Rangers projesiyle deniz çayırlarının haritalanması, izlenmesi, zarar görmüş alanların restore edilmesi, plastik atıkların ve hayalet ağların temizlenmesi, sorumlu teknecilik uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Uzun vadede Bodrum Yarımadası, Mavi Tur rotaları ve Gökova Körfezi’ni kapsayan, etkin biçimde denetlenen geniş ölçekli bir deniz koruma alanı oluşturulması amaçlanıyor.
Ekomiras Derneği Kurucusu ve deniz biyoloğu Dr. Mert Gökalp, deniz çayırlarının Akdeniz’in en değerli fakat en az bilinen ekosistemlerinden biri olduğunu belirtti.
Gökalp, Project Posidonia ile durumun bilimsel olarak ortaya konduğunu, Green Rangers ile artık sahada çözüm üretme aşamasına geçildiğini ifade etti.
Dr. Gökalp, konunun yalnızca doğa meselesi olmadığını; turizm, balıkçılık, ekonomi ve yaşam kalitesi açısından da büyük önem taşıdığını vurguladı.
Bodrum’da deniz çoğu zaman kıyıdan görünen manzara ile sınırlı sanılıyor. Oysa asıl hayat, çoğu kez suyun altında başlıyor.
Bugün Bodrum’un turizm değeri, yalnızca plajları, otelleri, marinaları ya da tekneleriyle değil, denizin altında sessizce yaşamı ayakta tutan bu çayırlarla da doğrudan bağlantılı.
Kıyıya yapılan her müdahale, bilinçsiz atılan her çapa, kontrolsüz bırakılan her atık yalnızca deniz çayırlarını değil, Bodrum’un geleceğini de zedeliyor.
Bodrum deniziyle var olduysa, o denizin altındaki yaşamı korumadan bu kentin geleceğini korumak da mümkün değil.
