Bodrum Belediyesi ile İMO arasında imzalanan yeni yapı stoku protokolü, 2023’te açıklanan 10 bin yapılık çalışmanın akıbeti, meclis kararı, finansman ve teknik yöntem sorularını yeniden gündeme getirdi.
Bodrum Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Muğla Şubesi arasında imzalanan yeni protokol, ilçedeki yapı stokunun deprem güvenliği açısından incelenmesini yeniden gündeme taşıdı. Açıklamaya göre ilk etapta 3 bin yapı incelenecek ve çalışma 6 ay sürecek.
Ancak Bodrum’da aynı konuda daha önce de benzer bir protokol yapılmıştı. 2023 yılında Bodrum Belediye Meclisi’nde alınan kararla, ilçe sınırları içindeki yaklaşık 10 bin yapının envanterinin oluşturulması ve yapı güvenliğinin deprem riski açısından değerlendirilmesi için dönemin Bodrum Belediye Başkanı Ahmet Aras’a protokol imzalama yetkisi verilmişti.
Aradan geçen sürede 10 bin yapılık çalışmanın sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmadığı, kaç yapının incelendiği ve kaç yapının riskli ya da öncelikli görüldüğü konusunda net bir açıklama yapılmadı.
10 Bin Yapılık Protokolün Akıbeti Ne Oldu?
2023 yılında alınan meclis kararının ardından, 2024 yılında Bodrum’da 10 bin yapının yapı stoku envanterinin çıkarılacağı açıklanmıştı. O açıklamada da çalışmanın 6 ay süreceği belirtilmişti.
Bugün ise aynı başlıkta yeni bir protokolün “ilk etapta 3 bin yapı” hedefiyle duyurulması, önceki çalışmanın akıbetini tartışmaya açtı.
Eğer 10 bin yapılık çalışma tamamlandıysa, sonuçları neden kamuoyuna açıklanmadı?
Eğer tamamlanmadıysa, neden tamamlanmadı?
Bugünkü 3 bin yapı hedefi, önceki protokolün devamı mı, yoksa yeni ve ayrı bir çalışma mı?
Bu sorular, deprem güvenliği gibi doğrudan can güvenliğini ilgilendiren bir konuda yanıt bekliyor.
Yeni Protokol İçin Meclis Kararı Var mı?
Bodrum Belediyesi’nin açıklamasında yeni protokolün imzalandığı belirtiliyor. Ancak bu protokol için Bodrum Belediye Meclisi’nde yeni bir karar alınıp alınmadığı açıklamada yer almıyor.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesine göre belediyeler, görev alanlarına giren konularda kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıyla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebiliyor. Ancak bu tür projeler için belediye meclisi kararı gerekiyor.
Bu nedenle yeni protokol için şu sorular önem taşıyor:
Bodrum Belediye Meclisi, 2026 yılında imzalanan bu protokol için yeni bir yetki kararı aldı mı?
Alındıysa karar tarihi ve sayısı nedir?
Alınmadıysa, 2023 yılında Ahmet Aras’a verilen yetki, bugünkü yönetim döneminde ve 3 bin yapılık yeni açıklama için yeterli mi görülüyor?
Finansmanı Kim Karşılayacak?
Açıklamada çalışmanın yapı sahiplerine ücretsiz olup olmayacağı da belirtilmedi.
Eğer bu inceleme yapı sahiplerine ücretsiz yapılacaksa, maliyetin kim tarafından karşılanacağı açıklanmalı.
Bodrum Belediyesi mi ödeme yapacak?
İMO Muğla Şubesi’ne bu çalışma için hizmet bedeli ödenecek mi?
Ödenecekse toplam protokol bedeli nedir?
Bu bedel hangi bütçe kaleminden karşılanacak?
Yapı sahiplerinden doğrudan ya da dolaylı herhangi bir ücret talep edilecek mi?
Protokolün mali boyutu açıklanmadan, çalışmanın kamu kaynağı açısından nasıl yürütüleceği netleşmiş sayılmaz.
6 Ayda 3 Bin Yapı Nasıl İncelenecek?
Yeni açıklamada ilk etapta 3 bin yapının 6 ay içinde inceleneceği ifade edildi. Bu hedef, çalışmanın hangi teknik yöntemle yapılacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.
Sokak taraması mı yapılacak?
Binaların içine girilecek mi?
Kolon, kiriş, perde, zemin kat ve ilave kat durumları yalnızca gözlemsel olarak mı değerlendirilecek?
Karot alınacak mı?
Donatı tespiti, zemin bilgisi, ruhsat ve proje arşivi incelenecek mi?
Çalışma yalnızca önceliklendirme raporu mu üretecek, yoksa 6306 sayılı Kanun kapsamında resmi riskli yapı tespiti sonucuna mı dönüşecek?
Çünkü 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, teknik ve hukuki sonuçları olan ayrı bir süreçtir. Uygulama yönetmeliğinde riskli yapı tespitlerinin lisanslı kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle Bodrum’da yapılacak çalışmanın adı ve kapsamı açık biçimde ortaya konulmalıdır.
Meslek Odasının Yetkisi Nereye Kadar?
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olarak belediye ile ortak proje yürütebilir. Ancak burada kritik ayrım şudur:
İMO’nun çalışması bir yapı stoku envanteri ve ön tarama çalışması mı olacak?
Yoksa 6306 sayılı Kanun kapsamında resmi riskli yapı tespit raporu mu düzenlenecek?
Eğer çalışma yalnızca sokak taraması ve önceliklendirme niteliğindeyse, bunun kamuoyuna açıkça söylenmesi gerekir.
Eğer resmi riskli yapı tespiti yapılacaksa, lisans, teknik ekip, ölçüm yöntemi, rapor formatı, itiraz süreci ve maliklerin hukuki durumu da açıklanmalıdır.
Yapı Sahibi İzin Vermezse Ne Olacak?
Çalışmanın nasıl yürütüleceği kadar, yapı sahiplerinin hakları da önem taşıyor.
Bir yapı sahibi “Binamda inceleme yapılmasını istemiyorum” derse ne olacak?
Sadece dışarıdan gözlemsel tarama mı yapılacak?
Binaya giriş için malik onayı aranacak mı?
Apartmanlarda tek bir malikin talebi yeterli olacak mı?
Kiracılar, kat malikleri ve apartman yöneticileri nasıl bilgilendirilecek?
İnceleme sonucunda bir bina riskli ya da öncelikli görülürse maliklere resmi tebligat yapılacak mı?
Bu sorular yanıtlanmadan, çalışmanın vatandaş açısından doğuracağı sonuçlar netleşmiş sayılmaz.
Milas ve Menteşe Sonuçları Açıklandı mı?
İMO Muğla Şube Başkanı Levent Çimen’in açıklamalarında, benzer çalışmaların Milas ve Menteşe’de tamamlandığı ifade edildi.
Bu durumda Bodrum için örnek gösterilen bu çalışmaların sonuçları da kamuoyuna açıklanmalıdır.
Milas ve Menteşe’de kaç bina incelendi?
Kaç bina öncelikli risk grubunda çıktı?
Kaç bina için detaylı teknik inceleme önerildi?
Bu çalışmalar sonucunda belediyeler hangi kararları aldı?
Elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşıldı mı?
Bodrum’da benzer bir yöntem uygulanacaksa, yurttaşların bu çalışmanın neyi tespit edeceğini ve neyi tespit etmeyeceğini bilmesi gerekir.
Bodrum’un Beklediği Protokol Değil, Sonuç
Bodrum’un deprem riski, hızlı yapılaşma baskısı ve eski yapı stoku dikkate alındığında, yapı envanteri çalışması elbette önemlidir.
Ancak Bodrum’un artık yeni protokollerden çok, önceki protokollerin sonuçlarını görmeye ihtiyacı vardır.
2023’te 10 bin yapı için meclis kararı alındı.
2024’te 10 bin yapı hedefi kamuoyuna duyuruldu.
2026’da bu kez 3 bin yapı için yeni protokol açıklandı.
Şimdi yanıtlanması gereken temel soru şudur:
Bodrum’da yapı stoku envanteri gerçekten başladı mı, yoksa süreç bir kez daha protokol açıklamasının ötesine geçemedi mi?
Bodrum Belediyesi’nin, önceki 10 bin yapılık protokolün sonucunu, yeni 3 bin yapılık çalışmanın meclis kararını, finansman modelini, teknik yöntemini, görev alacak ekipleri ve yapı sahiplerinin haklarını kamuoyuna açık biçimde duyurması bekleniyor.
Çünkü deprem güvenliği, yalnızca protokol imzalamakla değil; şeffaf, ölçülebilir, denetlenebilir ve sonuçları paylaşılmış çalışmalarla sağlanabilir.
