Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin reklam yönetmeliği taslağı, MUBRAŞ üzerinden tekelleşme ve mülkiyet hakkı tartışması yarattı. Levent Arkan’ın “Tüm kulislere rağmen meclisten geçecek” açıklaması ise Meclis iradesi tartışmasını büyüttü.
Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin reklam ve ilan alanlarına ilişkin hazırladığı yönetmelik taslağı, daha Meclis gündemine gelmeden krize dönüştü. Billboardlardan ışıklı panolara, totemlerden bina duvarlarına kadar çok sayıda reklam mecrasının belediye iştiraki MUBRAŞ üzerinden yürütülmesini öngördüğü belirtilen taslak, “Muğla’da reklam gelirleri tek elde mi toplanıyor?” sorusunu gündeme taşıdı.
Tartışmayı büyüten çıkış ise Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras’ın özel danışmanı Levent Arkan’dan geldi. Daha önce MUBRAŞ’ın, yani Reklam A.Ş.’nin yönetim kurulu başkanlığı görevinden alınan Arkan’ın sosyal medya hesabından yaptığı “Tüm kulislere rağmen meclisten geçecek” açıklaması, belediye meclisinin iradesi üzerinde siyasi baskı tartışmasını başlattı.
Reklam Alanları İçin Yeni Düzenleme
Hazırlanan yönetmelik taslağının, Büyükşehir Belediyesinin uhdesinde bulunan karayolları, ana caddeler, kavşaklar, AVM alanları, billboardlar, ışıklı panolar, totemler, duvar reklamları, özel mülkiyetteki bina duvarları ve diğer reklam mecralarını kapsadığı ifade ediliyor.
Taslağa yönelik eleştirilerin merkezinde ise bu alanların ihalesiz biçimde Büyükşehir Belediyesi Reklam A.Ş., kısa adıyla MUBRAŞ üzerinden yürütülmesinin önünün açılacağı iddiası bulunuyor.
Bu iddia doğruysa, konu yalnızca bir tabela düzenlemesi olmaktan çıkıyor. Muğla’daki reklam pazarının, belediye şirketi üzerinden yeniden şekillendirilmesi anlamına geliyor.
Komisyonda Sert İtirazlar
Yönetmelik taslağı, Belediye Meclisi tarafından görüşülmek üzere komisyona gönderildi. Komisyon toplantısında taslağa yönelik sert eleştiriler gündeme geldi.
AK Parti Büyükşehir Belediye Meclis Sözcüsü Duygu Pınar Marçalı Doğru, düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde Muğla’da reklam ve ilan piyasasında belediye eliyle tekelleşmeye neden olabileceğini söyledi.
Marçalı Doğru’ya göre, Büyükşehir Belediyesi mevcut yönetmeliğe göre zaten reklam ve ilanlardan vergi alıyor. Ancak yeni taslakla birlikte, özel mülkiyette bulunan ışıklı reklam, totem ve duvar reklamlarının da mülk sahibi tarafından değil, belediye iştiraki üzerinden kiralanmasının önü açılabilir.
Bu da tartışmayı doğrudan mülkiyet hakkı, ticari özgürlük, rekabet ve kamu denetimi başlıklarına taşıyor.
Özel Mülkiyetin Sınırı Nerede Başlayacak?
Taslağa yönelik en kritik itirazlardan biri, özel mülkiyetteki reklam alanlarının belediye şirketinin kontrolüne geçebileceği yönündeki değerlendirme oldu.
Bir işletmenin kendi binasına astığı tabela, bir mülk sahibinin duvarındaki reklam alanı ya da özel alanda bulunan bir totem, eğer belediye şirketinin kiralama düzeni içine alınacaksa, burada yalnızca gelir paylaşımı değil, mülkiyet hakkının sınırları da tartışılır hale gelir.
Marçalı Doğru, bu yönüyle düzenlemenin Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı bakımından sorun doğurabileceğini savundu.
Reklam Piyasasında Tekel İddiası
Yönetmelik taslağına yöneltilen bir diğer eleştiri ise Muğla’daki reklam piyasasının tek elde toplanacağı iddiası oldu.
AK Parti cephesine göre, tüm reklam mecralarının belediye şirketi üzerinden yürütülmesi, özel sektörde faaliyet gösteren reklam firmalarını devre dışı bırakabilir. Bu da piyasada hâkim durum yaratılması ve rekabetin zedelenmesi sonucunu doğurabilir.
Marçalı Doğru, bu kapsamda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a dikkat çekti. Düzenlemenin, “hâkim durumun kötüye kullanılması” tartışmasını beraberinde getirebileceğini ifade etti.
Gelir Kamuya Mı, Şirkete Mi?
Tartışmanın en hassas başlıklarından biri de reklam gelirlerinin nasıl denetleneceği konusu oldu.
Mevcut sistemde belediyenin reklam ve ilanlardan aldığı vergiler kamu denetimi altında bulunuyor. Ancak taslakla birlikte reklam alanlarından elde edilecek gelirlerin belediye iştiraki üzerinden yürütülmesi halinde, bu gelirlerin nasıl denetleneceği sorusu öne çıkıyor.
Eleştiriler, yüksek gelir getirebilecek reklam mecralarının ihalesiz biçimde bir belediye şirketine bırakılması halinde, kamu denetimi, şeffaflık ve hesap verilebilirlik tartışmalarının büyüyeceği yönünde yoğunlaşıyor.
Levent Arkan’ın Sözleri Krizi Büyüttü
Yönetmelik tartışması sürerken, Levent Arkan’ın sosyal medya hesabından yaptığı açıklama krizi başka bir boyuta taşıdı.
Arkan’ın “Tüm kulislere rağmen meclisten geçecek” sözleri, henüz görüşülmemiş ve oylanmamış bir yönetmelik taslağı için sonucun önceden ilan edildiği yorumlarına neden oldu.
Daha önce MUBRAŞ Yönetim Kurulu Başkanlığı görevinden alınan Levent Arkan’ın, bugün Ahmet Aras’ın özel danışmanı olarak başkanlık katında görev yapması, bu açıklamayı daha da dikkat çekici hale getirdi.
Çünkü Arkan’ın açıklaması yalnızca kişisel bir yorum olarak değil, başkanlık katından Meclis’e verilmiş siyasi bir mesaj olarak yorumlandı.
Başkanlık Katından Meclis Sıralarına Uzanan Tartışma
Belediye meclisleri, halkın oylarıyla seçilmiş üyelerden oluşan karar organlarıdır. Bir yönetmelik taslağı Meclis’e gelmeden, tartışılmadan ve oylanmadan “geçecek” deniliyorsa, bu açıklama doğal olarak yerel demokrasinin işleyişine ilişkin soru işaretleri doğurur.
Levent Arkan’ın bu çıkışı, “Muğla Büyükşehir Belediye Meclisi kendi iradesiyle mi karar verecek, yoksa başkanlık katından verilen siyasi mesajların gölgesinde mi hareket edecek?” sorusunu gündeme taşıdı.
Bu nedenle tartışma, reklam alanlarının nasıl işletileceği konusunu aşarak, Büyükşehir Belediye Meclisi’nin karar alma sürecine kadar uzandı.
Mesele artık yalnızca reklam alanlarının işletilmesi değil, Muğla’da kamusal gelirlerin, özel mülkiyetteki reklam mecralarının ve seçilmiş Meclis iradesinin hangi sınırlar içinde korunacağı meselesi haline geldi.
Komisyonda Geri Adım
AK Parti Büyükşehir Belediye Meclis Sözcüsü Duygu Pınar Marçalı Doğru’nun, taslağın bu haliyle Meclis’ten geçmesi durumunda muhalefet şerhi koyacaklarını, yönetmeliğin iptali için idari yargıya başvuracaklarını ve Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunacaklarını belirttiği ifade edildi.
Bu açıklamaların ardından komisyon başkanının, yönetmeliğin esasına girilmeden görüşmeyi ertelediği bildirildi.
Erteleme kararı, taslağın daha komisyon aşamasında ciddi hukuki, siyasi ve idari itirazlarla karşı karşıya kaldığını gösterdi.
Bodrum Haber’in Notu
Muğla’da tartışılan konu basit bir reklam yönetmeliği değildir.
Bir kentte billboardların, ışıklı panoların, totemlerin, bina duvarlarının ve özel mülkiyetteki reklam alanlarının kim tarafından işletileceği, doğrudan ekonomi, mülkiyet hakkı, rekabet ve kamu denetimi meselesidir.
Buna bir de başkanın özel danışmanı konumundaki bir ismin “Tüm kulislere rağmen meclisten geçecek” açıklaması eklenince, tartışma daha da büyümektedir.
Çünkü seçilmiş meclis üyelerinin önüne gelecek bir taslak için karar daha baştan ilan ediliyorsa, burada yalnızca reklam gelirleri değil, Meclis iradesinin bağımsızlığı da sorgulanır.
Muğla kamuoyunun yanıt beklediği soru nettir:
Reklam gelirleri şeffaf biçimde mi yönetilecek, yoksa belediye şirketi üzerinden yeni bir güç alanı mı kurulacak?
