Resmi Gazete’de yayınlanan karara göre belediyeler artık cumhurbaşkanı izni olmadan şirket ya da kooperatif kuramayacak.
‘7579 Sayılı Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Buna göre Kasım 1994 tarihli ve ‘4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 26’ncı maddesi değiştirildi.
Değişiklikle belediyeler ve iştiraklerinin şirket, kooperatif kurması cumhurbaşkanı iznine bağlandı.
Cumhurbaşkanının yürüteceği kanunun 17’nci maddesinde şöyle denildi:
“Mahalli idareler, bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri ve bunlar tarafından kurulan şirketler ile bunların doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerin yeni şirket kurması, kooperatif kurması, yarısından fazla hissesine sahip olduğu kooperatiflerin yeni şirket veya kooperatif kurması, mevcut veya kurulacak şirketlere veya kooperatiflere sermaye katılımında bulunulması, bedelsiz devir yoluyla olanlar da dâhil olmak üzere her türlü hisse edinimi, şirket veya kooperatife ortak olunması cumhurbaşkanının iznine tabidir.”
Türkiye’de belediyelerin ticari faaliyet alanını doğrudan etkileyen bu kanun değişikliğiyle mahalli idarelerin şirket veya kooperatif kuruluşları Cumhurbaşkanı iznine bağlandı. Yeni düzenleme ile yeni şirket kurma, kooperatif oluşturma, sermaye katılımı ve hisse edinimi de aynı çerçevede izin koşuluna tabi olacak. Düzenleme tüm mahalli idareleri kapsıyor.
Kanun değişikliğinin en dikkat çeken sonucu, belediyelerin şirket ve kooperatif kuruluşuna getirilen yeni şart oldu. Bundan sonra mahalli idarelerin bu kapsamdaki işlemleri için doğrudan cumhurbaşkanı onayı aranacak. Onay alınmadan yapılan kuruluş işlemleri ise mümkün olamayacak.
Kanunun 17’nci maddesi, cumhurbaşkanı iznine tabi olacak işlemleri ayrıntılı biçimde sıralıyor. Onaya bağlanan işlemler şu şekilde:
Tüm bu işlemler artık tek bir izin sürecine bağlandı.
Kanundaki “mahalli idareler” tabiri geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bu çerçeveye il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve köy idareleri giriyor. Aynı zamanda bu yapılara bağlı kuruluşlar ve mahalli idare birlikleri de tanım içinde değerlendiriliyor. Söz konusu tüm yapılar yeni izin mekanizmasının muhatabı olacak.
Kanun değişikliği, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra başlatılacak tüm kuruluş, ortaklık ve hisse edinim süreçleri yeni rejime tabi olacak. Belediyelerin planladıkları yeni yatırımlar için bu prosedürü işletmesi gerekiyor. Yürürlük gününden önce başlamış işlemlerin durumu ise idari yönlendirmelerle netleşecek.
Belediyelerin mevcut bağlı ortaklık ve iştirakleri için Kanun, doğrudan bir değişiklik öngörmüyor. Halihazırda kurulmuş şirket ve kooperatifler faaliyetlerine devam edebilecek. Ancak bu yapılar üzerinden gerçekleştirilecek yeni sermaye katılımı veya hisse edinimi yeni izin sistemine tabi olacak. Mevcut iştiraklerin başka bir şirkete ortak olması ya da yeni hisse edinmesi de aynı çerçevede onaya bağlanmış oldu.
Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70’inci maddesine göre belediyeler, kendilerine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre şirket kurabilirler. Bu şirketlere de aynı Kanun’un 60’ncı maddesine göre, belediye bütçesinden belediye şirketlerine ayni ve nakdi kuruluş sermayesi tahsisi ve gerekli hallerde sermaye artırımı şeklinde sınırlı yöntemle kaynak aktarılabilmektedir.
Faruk ULUSOY
SMMM/Bağımsız Denetçi/Apartman ve Site Yöneticiliği Uzmanı
