Belgeler ortada. Sorular da ortada. Şimdi sıra cevaplarda…
Yerel yönetimlerde son yılların en çok kullanılan iki kelimesi var:
Şeffaflık ve katılımcılık.
Muğla Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren Muğla Planlama Ajansı (MUPA) da kentin geleceğinin bilimsel veriler, araştırmalar ve katılımcı yöntemlerle planlanacağı iddiasının önemli adreslerinden biri.
Elbette bu yaklaşım kıymetli.
Ancak kamu yönetiminde söylem kadar önemli bir başka şey daha var:
Kamu parasının nasıl harcandığı.
Çünkü gazeteciliğin görevi yalnızca yapılan organizasyonları izlemek değil; o organizasyonların hangi yöntemle, hangi firmalardan ve hangi bedellerle gerçekleştirildiğini de sormaktır.
Bu nedenle bu yazının konusu MUPA’nın yaptığı çalışmaların içeriği değil.
Konu, kamu kaynaklarının kullanımında ortaya çıkan bazı tarih, yöntem ve doğrudan temin soruları.
Belgeler herkesin ulaşacağı yerde…
Sayenizde EKAP verilerine ilgimiz hayli arttı! Organizasyonlara ayıracağımız çay, fotoğraf, yemek molasını da internet başında EKAP’a adadık!
Dolayısıyla burada varsayım değil, resmi kayıtlarda görünen hususlar üzerinden soru soruyoruz.
Ve sorularımız açık.
MUPA tarafından gerçekleştirilen “Gençlerin Gözünden Kent ve Gelecek / Gençlik Raporu Değerlendirme Toplantısı”, üniversite yöneticilerinin, belediye başkanlarının ve sivil toplum kuruluşlarının katıldığı kapsamlı bir organizasyon.
Organizasyonun tanıtım videosu sosyal medyada 21 Mayıs 2025 tarihinde yayımlanmış.
EKAP’ta yer alan resmi kayıtlara göre ise aynı organizasyonla bağlantılı olarak farklı tarihlerde dört ayrı doğrudan temin işlemi bulunuyor:
Toplam:
2.454.115 TL.
Burada özellikle altını çizelim:
Bu rakamların ve sözleşme tarihlerinin kaynağı resmi kayıtlardır.
Bizim yaptığımız ise bu işlemlerin aynı organizasyon kapsamında birlikte değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini ve ihale mevzuatı açısından neden bu yöntemlerin tercih edildiğini sormaktır.
Çünkü 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri arasında saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve kaynakların verimli kullanılması bulunuyor.
O halde kamu adına soralım:
Aynı organizasyonun farklı kalemleri neden bu şekilde ayrı ayrı doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildi?
Bu alımlar birbirinden bağımsız ihtiyaçlar olarak mı değerlendirildi?
Yoksa organizasyonun bütünlüğü içinde birlikte planlanan işler miydi?
Eğer ayrı ihtiyaçlarsa bunun teknik ve idari gerekçesi nedir?
Eğer tek bir organizasyonun parçalarıysa, bu yöntemin tercih edilmesinin hukuki ve mali dayanağı nedir?
Bunun cevabını en iyi, işlemleri yapan kamu görevlileri verebilir.
Resmi kayıtlarda ayrıca dikkat çeken bir başka husus var.
Aynı firmaya, aynı organizasyonla bağlantılı olarak 6 gün arayla iki ayrı doğrudan temin işlemi yapılmış.
16 Mayıs’ta:
768.765 TL
22 Mayıs’ta:
748.350 TL
Toplam:
1.517.115 TL.
Burada da kimseyi peşinen suçlamak gibi bir niyetimiz yok.
Tam tersine, kamu yönetiminin şeffaflık iddiasının gereği olarak soruyoruz:
Aynı firmadan, aynı organizasyon kapsamında, altı gün arayla yapılan bu iki alımın birbirinden ayrı gerçekleştirilmesinin gerekçesi nedir?
İki işin birbirinden bağımsız ihtiyaçlar olduğu hangi teknik veya idari değerlendirmeyle belirlenmiştir?
Bu alımların planlaması ne zaman yapılmıştır?
Piyasa araştırması nasıl gerçekleştirilmiştir?
Ve en önemlisi:
Kamu yararı ve kaynakların verimli kullanılması açısından hangi alternatifler değerlendirilmiştir?
Burada bir başka önemli noktaya geliyoruz.
Bir kamu kurumu hizmet veya mal alımı yaparken elbette ilgili mevzuatın öngördüğü şartlara bakmak zorunda.
Ama kamuoyu açısından daha geniş bir soru da var:
Kamu kurumları hizmet alımı yapacakları firmalar hakkında ne ölçüde geçmiş araştırması yapıyor?
Firmanın ticari geçmişi inceleniyor mu?
Daha önce kamu kurumlarıyla yaptığı işler araştırılıyor mu?
Kamuya sunduğu hizmetlerle ilgili geçmiş performansı değerlendiriliyor mu?
Açık kaynaklarda firma veya yöneticileri hakkında ciddi ve çok sayıda tüketici şikâyeti bulunuyorsa, bunlar kurumun değerlendirme süreçlerinde dikkate alınıyor mu?
Elbette internette yer alan her şikâyet doğru kabul edilemez.
Bir internet yorumu ya da şikâyet, tek başına herhangi bir kişi veya şirket hakkında suç isnadı anlamına da gelmez.
Tam da bu nedenle sorumuz herhangi bir firma hakkında hüküm vermek değil.
Sorumuz, kamu kurumlarının hizmet alımı öncesinde ne kadar kapsamlı bir ticari ve itibari durum değerlendirmesi yaptığıdır.
Kamu adına soruyoruz:
MUPA ve Muğla Büyükşehir Belediyesi’nde hizmet veya mal alımı yapılacak firmalar için böyle bir geçmiş performans ve açık kaynak araştırması yapılıyor mu?
Yapılıyorsa kriterleri nelerdir?
Yapılmıyorsa neden yapılmıyor?
Kamu kaynağı kullanılırken, yalnızca teklif ve mevzuat şartlarına bakılması yeterli görülüyor mu?
Bunlar son derece meşru sorular.
Çünkü mesele bir firmayı hedef göstermek değil.
Kamu parasını emanet ettiğiniz iş ortaklarını hangi ölçütlerle seçtiğinizi açıklamak.
Şimdi gelelim yazının en önemli bölümüne.
MUPA’nın “Bölgesel Çiftçi Raporu Tanıtım Toplantısı”
Yerel basında yer alan haber ve fotoğraflara göre toplantı 12 Mart 2025 tarihinde gerçekleştirilmiş.
Toplantıda Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras ve Menteşe Belediye Başkanı Gonca Köksal Aras’ın da bulunduğu görülüyor.
Buraya kadar sorun yok.
Ancak EKAP’taki resmi sözleşme tarihleri incelendiğinde açıklanmaya muhtaç bir zamanlama ortaya çıkıyor.
Toplantının yemek hizmetine ilişkin 25DT720178 numaralı doğrudan temin sözleşmesinin tarihi:
17 Mart 2025.
Yani etkinlikten 5 gün sonra.
Daha dikkat çekici olan ise:
25DT737757 numaralı, 514.837 TL bedelli ana hizmet alımına ilişkin sözleşmenin tarihi:
9 Nisan 2025.
Yani etkinlikten yaklaşık bir ay sonra.
İşte burada gazetecilik açısından sorulması gereken soru çok basit:
12 Mart’ta gerçekleştirilen bir organizasyonun 17 Mart ve 9 Nisan tarihli sözleşmeleri hangi hukuki ve idari süreç sonucunda ortaya çıkmıştır?
İşin planlanması, onaylanması, alım kararının verilmesi, sözleşmenin imzalanması ve işin gerçekleştirilmesi süreçleri hangi tarihlerde yapılmıştır?
Sözleşmelerin etkinlik sonrasındaki tarihlerde düzenlenmesinin mevzuat açısından dayanağı nedir?
Burada özellikle dikkatli olmak gerekiyor.
“Geriye dönük sözleşme düzenlendi” demek için elimizdeki belgelerin ötesinde bir hukuki değerlendirme gerekir.
Biz böyle bir hüküm kurmuyoruz.
Tam tersine, resmi belgelerde görünen tarihlerin neden böyle olduğunu soruyoruz.
Çünkü kamu yönetiminde tarihler ayrıntı değildir.
Tarih, işlemin kendisidir.
MUPA’nın gençlik, tarım, kent planlaması ve benzeri alanlarda çalışma yapması elbette tartışılabilir.
Bu çalışmaların içeriği ayrıca değerlendirilir.
Ancak kamu kurumlarının yaptığı her harcama da kamuoyunun denetimine açıktır.
Çünkü kullanılan para belediyenin değilmiş gibi düşünülemez.
O para Muğlalının parasıdır.
Dolayısıyla kamu adına şu soruları sormak yalnızca hakkımız değil, görevimizdir:
Bir organizasyonun alım kalemleri hangi gerekçelerle birbirinden ayrılıyor?
Aynı firmaya kısa aralıklarla yapılan alımlar hangi ihtiyaç analizine dayanıyor?
Doğrudan temin yöntemi tercih edilirken rekabet ve kaynakların verimli kullanılması nasıl gözetiliyor?
Hizmet alınacak firmalar hakkında geçmiş performans ve açık kaynak araştırması yapılıyor mu?
12 Mart’ta gerçekleşen bir organizasyona ilişkin 17 Mart ve 9 Nisan tarihli sözleşmelerin hukuki ve idari açıklaması nedir?
Ve belki de en önemlisi:
MUPA’nın “şeffaflık” anlayışı, bu soruların tamamının belgeleriyle birlikte kamuoyuna açıklanmasını da kapsıyor mu?
Bizim beklentimiz suçlama değil.
Peşin hüküm hiç değil.
Açıklama.
Çünkü kamu adına sorulan sorulara verilen açık cevaplar, şeffaflıktan rahatsız olanı değil; şeffaflığı gerçekten savunanı güçlendirir.
Belgeler ortada.
Tarihler ortada.
Rakamlar ortada.
Şimdi söz, Muğla Büyükşehir Belediyesi’nde ve MUPA’da.
Muğla halkı, kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını bilmek istiyor.
Ve bunun için sorulan soruların cevabı, yine kamuoyuna açık olmalı.
Kamu adına soruyoruz, ancak sürekli yanıtsız kaldığımızı da halkımıza bu vesile ile bir kez daha hatırlatıyoruz…
Haydi selametle…
