AK Parti Bodrum İlçe Başkanlığı tarafından düzenlenen İlçe Danışma, Teşkilat ve Mahalle Başkanları Toplantısı, Ambrosia Otel’de geniş katılımla gerçekleştirildi. Toplantının ardından yayımlanan basın bülteni ise yalnızca bir teşkilat buluşmasının özeti olmanın ötesine geçiyor. Metin dikkatle okunduğunda, satır aralarında sadece bir toplantının havası değil, Bodrum’daki siyasi pozisyon arayışı da görülüyor.
Bültende bir yandan “tek vücut”, “planlayan ve sonuç alan teşkilat” vurgusuyla yeni bir yapılanma iddiası ortaya konuluyor, diğer yandan da Bodrum’un kronik sorunlarının hâlâ çözülememiş olduğu dolaylı biçimde kabul ediliyor. Daha açık söylemek gerekirse, teşkilatın bugüne kadar sahada yeterince hissedilemediği, şimdi ise bunun değiştirileceği mesajı veriliyor.
Ne var ki aynı metinde yer alan “süreci yakından takip ediyoruz” ve “bakanlık nezdinde gündemde” açıklamaları bambaşka bir tablo çiziyor. Bu söylem de Bodrum’un sahipsiz olmadığı, merkezle bağın güçlü olduğu ve sürecin zaten kontrol altında bulunduğu iddiasını öne çıkarıyor.
İki söylem yan yana geldiğinde belirgin bir çelişki ortaya çıkıyor:
Bir tarafta eksikliklerin dolaylı kabulü, diğer tarafta her şeyin zaten yönetildiği iddiası.
Bu nedenle basın bülteni, yalnızca bir toplantı metni olarak okunamaz. Aynı zamanda Bodrum’daki siyasi pozisyon arayışının, teşkilat içi toparlanma çabasının ve kamuoyuna verilen “kontrol bizde” mesajının iç içe geçtiği bir metin niteliği taşıyor.
Burada sorulması gereken soru açık:
Eğer süreç zaten yakından takip ediliyorsa, Bodrum’un yıllardır çözülemeyen sorunları neden hâlâ aynı ağırlıkla ortada duruyor?
Bu sorunun yanıtını yalnızca yerel yönetimin yetersizliğinde aramak, fotoğrafın sadece bir bölümüne bakmak olur. Çünkü Bodrum’daki sorunların önemli bir kısmı doğrudan merkezi idarenin kararlarıyla şekilleniyor.
Bugün Bodrum’da turizm yatırımı adı altında yapılan tahsislerin önemli bir bölümü plansız ve kamuoyundan kopuk biçimde yürütülüyor. Afet yasası gerekçe gösterilerek imara açılan kamu taşınmazlarının, Bodrum halkına sorulmadan belirli çevrelere tahsis edilmesi, kentin geleceğini ilgilendiren en kritik başlıklardan biri haline gelmiş durumda.
Ortaya çıkan tablo net:
Planlama yok, katılımcılık yok, şeffaflık yok.
Devlet yatırımlarına bakıldığında da benzer bir manzara görülüyor. Yapılan hastaneler, sahil güvenlik binaları ve benzeri kamu yatırımlarında yer seçimi hataları nedeniyle ciddi maliyetler ortaya çıkıyor. Yani yalnızca kent dokusu değil, kamu kaynakları da yanlış kararların yükünü taşıyor.
Ulaşım meselesi ise bunun en görünür örneklerinden biri. Yıllardır tamamlanamayan Yalıkavak yolu ortada. Torba-Yalıkavak hattı “turizm yolu” olarak anılıyor ama fiilen kaderine terk edilmiş durumda. Buna rağmen bugün çıkıp “trafik sorununu çözeceğiz” demek, siyaseten yüksek sesli ama idari olarak zayıf bir iddia gibi duruyor.
Üstelik Bodrum’daki ana ulaşım arterleri belediyenin değil, Karayolları ve dolayısıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yetkisinde. Yani sorun da büyük ölçüde merkezi, çözüm iddiası da öyle olmak zorunda.
Bu noktada şu soru öne çıkıyor:
Yıllardır çözülemeyen bir sorun, bugün hangi yeni iradeyle çözülecek?
Kıyı işgalleri Milli Emlak’ın (Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı), tarım arazilerindeki yapılaşma ise Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yetki alanında. Başka bir ifadeyle, Bodrum’da yaşanan birçok sorunun sorumluluğu zaten yerel yönetimle sınırlı değil. Kentin idaresi çok başlı bir yapı içinde yürütülüyor ve bu yapının önemli aktörleri doğrudan merkezi idareye bağlı.
Meselenin düğümlendiği yer de tam burası:
Bodrum’un en büyük sorunu, karar süreçlerinin kapalı hale gelmesi ve kent paydaşlarının sistematik biçimde devre dışı bırakılmasıdır.
Ne yerel halk sürece dahil ediliyor, ne meslek odaları, ne de kentin geleceğine dair söz söylemesi gereken kesimler. Kararlar yukarıda alınıyor, sonuçlarını ise aşağıda yaşayanlar taşıyor.
Elbette mevcut belediyenin yetersizlikleri yok değil. Bodrum’un bugün yaşanabilir bir kent haline getirilememiş olması başlı başına ciddi bir sorun. Ancak bu tablo, alternatif olarak sunulan yapının aynı sorunları çözebileceği anlamına gelmiyor.
Tam burada daha büyük bir soru beliriyor:
Sorunun bir parçası olan yapı, çözümün kendisi olabilir mi?
Toplantının yapıldığı otelin dahi kıyı işgali tartışmalarının odağında yer alması, bu soruyu daha da anlamlı hale getiriyor.
Kentin yönetimi sadece belediyeden ibaret değilse, mülki idarenin rolü nedir?
Kaymakamlık, valilik ve ilgili bakanlıklar bu süreçte ne yapmaktadır?
Daha somut bir yerden bakarsak, AK Parti Bodrum İlçe Başkanlığı belediye meclisinde temsil edilirken bu sorunların hangisini güçlü ve sürekli biçimde gündeme taşımıştır?
Çünkü yıllardır biriken meseleler varsa, bunların çözümü yalnızca yeni sloganlarla değil, geçmişteki tutumların da sorgulanmasıyla mümkündür. Bodrum’un artık ihtiyacı olan şey yeni vaatler değil; yetki, sorumluluk ve icraat arasındaki kopukluğun açık biçimde ortaya konulmasıdır.
Bu tabloya turizm yatırımlarının yarattığı yeni ve kontrolsüz göç baskısı da ekleniyor. Her yeni yatırım yalnızca yatak kapasitesini büyütmüyor; aynı zamanda çalışanı, hizmet vereni ve çevresinde oluşan yeni nüfusu da beraberinde getiriyor. Bu da trafik, konut, lojman, okul, sağlık ve sosyal donatı ihtiyacını katlayarak artırıyor.
Ancak tam burada ciddi bir dengesizlik ortaya çıkıyor. Turizm yatırımları hızla artarken, bu büyümenin gerektirdiği altyapı ve kamusal yatırımlar aynı hızda yapılmıyor. Bodrum’da ne yeterli eğitim alanı var, ne planlı sosyal donatı alanları, ne de artan kamu personelinin barınma ihtiyacını karşılayacak bütünlüklü bir lojman politikası.
Üstelik bu boşluk çoğu zaman “hayırseverlik” söylemiyle doldurulmaya çalışılıyor. Oysa bu alan da şeffaflıktan uzak ve tartışmalı ilişkiler nedeniyle ayrı bir sorgulamayı hak ediyor. Kaçak yapılaşma ya da imar tartışmalarıyla anılan bazı aktörlerin bir süre sonra “hayırsever” kimliğiyle kamusal alanda görünür hale gelmesi, ister istemez şu soruyu gündeme getiriyor: Bu gerçekten sosyal sorumluluk mu, yoksa başka tür bir meşruiyet üretme biçimi mi?
Buna bir de yerel ekonomiyle yeterince bağ kurmayan turizm modeli ekleniyor. Kapalı devre çalışan, dışa bağımlı ve yerel üretimi desteklemeyen bu yapı, Bodrum’a değer katmaktan çok kentin yükünü artırıyor. Yerel ekonomiye katkı üretmeyen turizm yatırımı, uzun vadede kazanç değil maliyettir. Bu model sürdüğü sürece, Bodrum’un gelişimi değil, kırılganlığı büyür.
Afet yasası uygulamalarında görülen tablo da farklı değil. Depreme dayanıklı, erişilebilir ve güvenli konut üretmek yerine kamu arazileri üzerinde lüks projelerin yükselmesi, tercih edilen yönü açıkça gösteriyor. Burada eksik olan yalnızca plan değil; kamusal ihtiyaç ile rant arasındaki tercihin hangi yönde kullanıldığıdır.
Bu nedenle yeniden dönüp siyasi açıklamalara bakmak gerekiyor.
Ortaya konulan tablo, ne yazık ki sahici bir çözüm programından çok bir tür merasim siyaseti izlenimi veriyor. Şık salonlar, iyi planlanmış toplantılar, açılışlar, kapanışlar, yemekler, mesajlar… Görüntü tamam. Fakat bu görüntünün ötesine geçen, Bodrum’un gerçek sorunlarına temas eden somut bir politika seti görünmüyor.
Üstelik bu eleştiri yalnızca bir partiyle sınırlı da değil. Aynı tespit mevcut yerel yönetim için de yapılabilir. CHP’li belediyenin de gösteri odaklı siyaset anlayışının ötesine geçtiğini söylemek güç. Ortada bir rekabet varsa, bu daha çok çözüm üretme yarışı değil, görüntü üretme yarışı gibi duruyor.
Halkın sessizliği de bu tablonun ayrı bir parçası. Çünkü insanlar konuştuğunda neyle karşılaşacağını bilmiyor. Bu belirsizlik, suskunluğu büyütüyor. Siyaset ile medya arasındaki ilişkinin biçimi de buna ekleniyor. Verilen ilanlar, reklamlar, “haber” adı altında servis edilen içerikler ve bunların faaliyet gibi sunulması, gerçek sorunların görünürlüğünü daha da azaltıyor.
İşin can alıcı tarafı ise burada beliriyor:
Sloganlarla memleket kurtarılmaz.
Bu ülkeyi kurtaranlar bellidir. Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları, bu toprakların kaderini değiştirmiştir. Bugün siyaset kurumunun görevi ise yeni bir kurtuluş hikâyesi yazmak değil; bu ülkeyi daha ileriye taşımaktır.
Yani mesele şudur:
Yurdu dünyanın en gelişmiş ve en medeni ülkeleri seviyesine çıkarmak, milleti refah içinde yaşatmak.
Fakat Bodrum’da ortaya çıkan tablo, ne yazık ki bu hedefle örtüşmüyor.
Toplantılar yapılıyor.
Listeler hazırlanıyor.
Mesajlar veriliyor.
Ama kentin yükü hafiflemiyor. Çünkü sorunlar konuşuluyor, fakat çözülmüyor.
Bu yüzden varılan sonuç sert ama açıktır:
Al birini vur ötekine…
Farklı siyasi kimlikler, benzer yönetim anlayışları.
Farklı sözler, aynı sonuçsuzluk.
Ve Bodrum, bütün bu kısır döngünün içinde, her geçen gün biraz daha ağırlaşan sorunlarıyla baş başa bırakılıyor.
Vesselam …
Not:
Bodrum’daki planlama ve yapılaşma süreçleri tek bir kurumun sorumluluğunda yürümüyor. Alanın niteliğine ve planın ölçeğine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Muğla Büyükşehir Belediyesi imar planı yapma ve onaylama yetkisine sahip. Özelleştirme uygulamaları, afet yasası kapsamında geliştirilen projeler, TOKİ eliyle yürütülen işlemler ve Milli Emlak üzerinden kiralama ya da satışa konu edilen taşınmazlar ise doğrudan merkezi idarenin tasarruf alanında bulunuyor.
Ancak bütün bu süreçlerin sonunda ortaya çıkan yapılaşmalara ruhsat düzenlenmesi aşamasında Bodrum Belediyesi de doğrudan sorumluluk üstleniyor. Bu nedenle ortaya çıkan tablo yalnızca merkezi idarenin değil, uygulama aşamasında işlem tesis eden yerel yönetimin de sorgulanmasını gerektiriyor.
Asıl tartışılması gereken noktalardan biri de sosyal donatı alanlarıdır. Kamu yararı için ayrılması gereken bazı alanların, terk işlemleri ve imar uygulamaları sonrasında yeniden özel mülkiyetin tasarrufuna geçmesi, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı bakımından ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. İmar uygulaması sırasında kamuya bırakıldığı düşünülen alanların daha sonra yeniden mülk sahiplerinin eline geçmesi, yalnızca teknik bir işlem değil, doğrudan doğruya kamusal alanın nasıl daraldığıyla ilgili bir meseledir.
Kısacası sorun sadece planı kimin yaptığı değil; kamu adına ayrılması gereken alanların kimler tarafından, hangi işlemlerle ve neyin karşılığında yeniden özel mülkiyetin konusu haline getirildiğidir.
Kısaca CHP-AK Parti el ele.
