Kamu maliyesi hocaları yıllarca amfilerde bize aynı temel kuralı anlattı:
“Çocuklar, kamu alımlarında asıl olan şeffaflık ve rekabeti sağlayan açık ihaledir. Doğrudan temin ise yalnızca kanunun öngördüğü istisnai, acil ve zorunlu hâllerde başvurulacak bir yan yoldur.”
Ortaca Belediyesi ise bu klasik kamu yönetimi öğretisini alıp nazikçe kenara koydu; üzerine de “Teşekkürler hocam, biz kendi yöntemimizi izliyoruz” notunu bıraktı.
Gülsek mi, ağlasak mı, yoksa oturup matematik hesabına mı başlasak…
Bu tabloyu görünce, burnumuzun dibinde 2,5 yıldır istikrarlı biçimde doğrudan temin motoru gibi çalışan bir ilçe belediyesini yüzlerce gün sonra fark ettiğime şaştım.
Öyle bir rakam ve zaman yönetiminden bahsediyoruz ki bence Guinness Rekorlar Kitabı’na aday gösterilebilir:
31 Mart 2024’ten bu yana geçen yaklaşık 900 takvim gününde —hafta sonları ve resmî tatiller çıkarıldığında geriye kalan yaklaşık 610-620 iş gününde— tam 561 doğrudan temin ve sadece 1 açık ihale…
Düşünebiliyor musunuz çalışma ve ihale üretme hızını?
Matematik yalan söylemez: Her 1,1 iş gününe bir doğrudan temin düşüyor! Başka bir ifadeyle, 5 günlük mesai haftasında ortalama 4,5 alım dosyası…
İhale süreçlerinin mevzuattaki bürokratik hazırlık aşamalarını aklımızda canlandırdığımızda insanın sorası geliyor:
Ortaca’da bu kadar verimli çalışan devasa bir evrak üretim tesisi mi, yoksa onay makamı mı var?
Süreçlerde tıkanan, ihale açmakta zorlanan diğer kurumlar varsa Ortaca Belediyesi’nin bu hızından ders mi almalı?
Meselenin özü sadece dosya sayısı değil; bu hıza konu olan kamu kaynağının büyüklüğü…
Tabloya mali açıdan baktığımızda durum daha net ortaya çıkıyor:
Doğrudan teminle harcanan: Toplam kaynağın yüzde 93,24’ü, tam 105,8 milyon TL.
Açık ihaleyle harcanan: Toplam kaynağın yalnızca yüzde 3,69’u.
Koskoca bir ilçenin 2,5 yıllık satın alma bütçesinin neredeyse tamamı, rekabete açık ihale usulü yerine doğrudan alımlarla temin edilmiş.
Ortaca Belediyesi bu durumu Muğlalılara açıklayabilir mi?
105,8 milyon TL’lik tüyü bitmemiş yetim hakkının yüzde 93 gibi ezici bir oranla istisnai yöntem kullanılarak harcanması, kamu maliyesi mantığıyla nasıl açıklanabilir?
Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi son derece nettir: Aralarında doğal veya parasal bağ bulunan alımlar, eşik değerlerin altında kalmak veya ihale usulünü değiştirmek amacıyla kısımlara bölünemez.
105,8 milyon TL’lik bütçeyi 561 ayrı doğrudan temin dosyasına bölmek, kamu kaynağı kullanımındaki “planlama” anlayışının neresinde durmaktadır?
Yıllık ihtiyaç analizi yapıp toplu alımla kamu tasarrufu sağlamak yerine alımları yüzlerce ayrı dosyaya bölerek yürütmek, kamu idaresinin hangi aciliyet gerekçesiyle açıklanabilir?
Bilmem ama şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesi gereği açıklanmalı, değil mi?
Ortaca’da 2,5 yıldır her gün bir acil durum mu yaşanmaktadır, yoksa bütçe planlama mekanizması mı devre dışı kalmıştır? Hangisi?
Tablo bu kadar netken kamu yararı adına belediye yönetimine şu soruları yöneltmek hukuki ve vicdani bir sorumluluktur:
2,5 yılda gerçekleştirilen ve bütçenin yalnızca yüzde 3,69’una denk gelen o tek açık ihale, hangi teknik özelliğiyle diğer 561 alımdan ayrıldı?
Her 1,1 güne bir doğrudan temin dosyası sığdıran satın alma mekanizmasında:
Piyasa fiyat araştırma tutanakları ve teklif toplama süreçleri, 4734 sayılı Kanun’un aradığı rekabet şartlarını tam olarak karşılamakta mıdır?
Önümüzdeki denetim dönemlerinde, 105,8 milyon TL’ye ulaşan bu doğrudan temin rekoru, denetim organlarına “istisnai hâllerin süreklilik kazanması” kapsamında nasıl gerekçelendirilecek?
O tek açık ihale dosyası, belediye arşivinde şeffaflık ve rekabet ilkesinin sembolik bir hatırası olarak mı kalacak; yoksa kamu alımlarında kanunun ruhuna uygun bir planlama anlayışına dönülecek mi?
Takdir de yanıt hakkı da Ortaca Belediyesi yönetimindedir.
Ortaca Belediye Başkanı Sayın Evren Tezcan, sabah mail kutunuzda böyle bir tabloyla karşılaşsanız siz ne yapardınız?
Uykuya devam mı ederdiniz, yoksa uykularınız mı kaçardı?
Rahat uyumak için sorularımıza yanıt bekliyoruz!
Kimsenin emeğini yabana atmıyoruz. “Gördüğümüz tablonun aslı nedir?” diye bir yurttaş olarak soruyor, yarınlar için kayda geçiyoruz…
Haydi selametle…
